منظور از زنده شدن زمین در قرآن چیست ؟ اگر منظور خاک

است ، خاک مرده با زنده چه فرقی می کند؟

 در آیات متعددی از قرآن می فرماید زمین مرده بود و بوسیله

نزول باران زمین را پس از مرگش زنده کردیم و بر آن گیاه

رویانیدیم . روشن است که روح این سؤال در قسمت دوم

متمرکز است یعنی در این که خاک به خودی خود مرده است

 حرفی نیست، سؤال این است که زنده بودن آن چیست و اگر

 گیاهان زنده می شوند چرا قرآن این نسبت را به زمین می

دهد.

در این باره می توان به سه دلیل اشاره کرد که به ترتیب از ساده

 به عمیق می باشند:


 


اول آنکه : قرآن کریم مجازا زنده شدن را به زمین نسبت می دهد[1] یعنی آنچه در حقیقت زنده می شود گیاه است ولی از آنجا که مکان رشد این گیاه زمین است مجازا به محل آن نسبت داده شده است  و این نوع سخن گفتن  در زبان خود ما هم رایج است مثلا می گوییم رودخانه از پیچ و خم دره ها می گذشت در حالی که رودخانه همانند کتابخانه مکان است و آنچه در حقیقت حرکت می کند آب رودخانه است . قرآن نیز در بیانات خود از ظرافتهای ادبی بهره فراوانی برده است. البته این خود  علل گوناگونی می تواند داشته باشد مانند مبالغه یعنی پس از آن مرگ و سکوت  این آثار حیاتی به قدری دیدگان را به خود جلب می کند ؛ گو اینکه خود زمین یکپارچه زنده شده است تصور کنید دشت و کوهستانی که تا چندی پیش خاکهای آن در اثر سرما فرسوده شده بود و سنگهای آن نمایان بود الآن به یکباره با بارش بهاری سبزه ها و جوانه ها سر بیرون می آورند گلها با وزش باد به حرکت در می آیند درختان شاخه به هم تنیده سر سبز می شوند آنچنان که اگر از کمی بالاتر به آنجا  نگاه کنی فقط زندگی می بینی و زندگی . و در یک کلام به این جمله دقت فرمایید: ( زمینی که تا کنون اثری از زندگی در آن نبود اکنون حیات بر آن در جریان است .)

در حدیثی از پیامبر اعظم صلی الله علیه وآله چنین می خوانیم که یکی از یاران عرض کرد : « خداوند چگونه مردگان را زنده می کند و نشانه آن در مخلوقاتش چیست؟» آن حضرت فرمودند: « آیا به سرزمین قبیله ات عبور کرده ای در حالی که خشک و مرده بود و سپس بار دیگر از آنجا رد شده باشی در حالی که از سر سبزی و خرمی گویی به حرکت در آمده است. » او می گوید: بله ، پیامبر صلی الله علیه و آله می فرمایند: « اینچنین خداوند مردگان را زنده می کند و این نشانه اش است در میان خلقش» .[2]

و شاید این معنی در آیاتی نظیر39/ فصلت  واضح تر باشد که می فرماید: « و از نشانه های او آن است که زمین را پژمرده می بینی پس هنگامی که بر آن آب را نازل کردیم به جنب و جوش می افتد و رشد می کند ، مطمئنا همان کسی که آنرا زنده کرد زنده کننده مردگان است ......» زیرا این تغییر و تحولات را از نگاه بیننده متذکر می شود.

دوم آنکه : این نسبت می تواند بدین دلیل باشد که زمین قابلیت پرورش حیات را دارد . اگر تمام این زمین از سیمان بود آیا هیچ گیاهی می توانست در آن رشد کند  . پس  این خود نکته قابل توجهی است که زمین به گونه ای خلق شده  که می تواند موجودات زنده را همچون مادری در دامان خود پرورش دهد.[3] پس بی تناسب نیست اگر زنده شدن را به زمینی نسبت دهند که می تواند « پذیرای حیات» باشد.

 

سوم اینکه : خود خاک واقعا زنده می شود . بله خود خاک زنده می شود.   خوشه گندمی که بر آن 40-30 دانه گندم رویده و هنوز سبز است و در حال رشد، آیا کسی هست که بگوید این گیاه موجود  زنده نیست ؟ و یا ریشه یا ساقه یا برگهای آن زنده نیستند؟ حال یک سؤال، این گیاه در ابتدا چه بود ؟ غیر از دانه کوچکی که نسبت به  وزن واندازه فعلی آن چندین بار کوچکتر بود . پس این تفاوت قبل و حال از کجا آمد . و نه این است که این ساقه و برگ و ریشه و سنبله او همان خاکهای اطرافش هستند که جذب شده  و به این صورت درآمده اند. پس این دانه های کوچک نه تنها خود با بارش باران زنده می شوند بلکه مقدار زیادی از اجزاء زمین را در پیکر خود جذب کرده ، موجودات مرده ای را تبدیل به موجودات زنده می کنند . حال یک تنه تنومند خرما را با دانه قبلش مقایسه کنید وجنگلهایی که روزانه در سراسر عالم میلیونها تن خاک مرده را تبدیل به موجود زنده می کنند.[4] اینجاست که با تاکید فراوان در آیه 33/یس می فرماید:« و برای آنان نشانه ای بس بزرگ است در زمین مرده، زنده اش کردیم و از آن دانه ای خارج کردیم که از آن می خورند.»

بله تمام این گندمها، حبوبات و سبزیجاتی که ما می خوریم مشتی خاک بیش نبوده اند.   

 منبع : مرکز تحقیقات قرآن کریم المهدی  


[1] - المیزان/ج17/ص21/ زیر آیه 9 فاطر

[2] - نمونه/ ج18/ ص 192/ زیر آیه 9 فاطر

[3] - در سوره الرحمن/10 می فرماید: و الارض وضعها للانام: زمین را برای موجودات زنده قرار دادیم. یعنی به گونه ای خلق شده که برای زندگی آنها مناسب باشد.

[4] - برگرفته از : نمونه ج16/ص 472/ زیر آیه 50 ، روم  - ج 18/ص 372/ زیر آیه 33 یس




:: برچسبها: زنده شدن زمین (بهار)
ن : امینی
ت : ۱۳٩٢/٢/۱٦
نظرات ()